Uwaga na zimowe urazy!

By: | Tags: , , , , | Comments: 0 | Styczeń 9th, 2019

Piękno zimowej pogody zachęca do aktywności: czy to uprawiania sportów zimowych i zjazdów po ośnieżonych stokach, czy po prostu spacerów w otoczeniu kojącej bieli. Niestety, sezon ten wiąże się również ze zwiększonym ryzykiem urazów. Choć najbardziej narażeni są amatorzy sportów zimowych oraz osoby starsze, ryzyko to dotyczy każdego z nas. Dlatego, niezależnie od naszego zaangażowania w sezonowe szaleństwa, warto zapoznać się z najczęstszymi urazami, sposobami postępowania oraz metodami zapobiegania. Zapraszamy do lektury!

Sezon urazów

Analiza przypadków z 10 lat w Wielkiej Brytanii wykazała, że spadek temperatury o każde 5 stopni zwiększa liczbę ura­zów, z któ­rymi dorośli pacjenci zgła­szają się na izbę przy­jęć o 3%, natomiast przy obecności śniegu i lodu – o 8% [1]. Śliskie nawierzchnie: nieodśnieżone chodniki, oblodzone schody, lód przykryty warstwą śniegu stają się niebezpieczną pułapką. Pośliźnięcia prowadzą najczęściej do upadków, a te do stłuczeń, zwichnięć, skręceń bądź złamań, może dojść również do wstrząsu mózgu.

Pod względem urazów sportowych, najczęstsze są wypadki podczas jazdy na nartach i snowboardzie. Drugie i trzecie miejsce zajmują: jazda na sankach oraz na łyżwach [2]. Narciarze narażeni są najbardziej na urazy kończyn dolnych, zwłaszcza kolan i stawów skokowych. Podobnie snowboardziści, choć tu dochodzą częste urazy kończyn górnych (palce, nadgarstki, stawy barkowe). Z kolei jazda na sankach często prowadzi do urazów kręgosłupa i głowy, a przy jeździe na łyżwach dochodzi dodatkowo do zranień.

Typowe zimowe urazy

Do typowych urazów, które mogą spotkać każdego z nas o tej porze roku należą: stłuczenia, zwichnięcia, skręcenia czy złamania. Same w sobie nie stanowią one zagrożenia dla życia, jednak urazy wtórne mogą spowodować trwałe kalectwo czy nawet śmierć. Objawy im towarzyszące są na ogół podobne: ból nasilający się przy ruchu, obrzęk, siniec, ograniczenie ruchomości. Dlatego w większości przypadków trudno określić rodzaj urazu bez konsultacji lekarskiej i dodatkowych badań (RTG, USG). Udzielając pierwszej pomocy, wszystkie tego typu urazy należy traktować jak potencjalne złamanie. Warto pamiętać, że w przypadku uszkodzenia kości unieruchamiamy uszkodzoną kość wraz z dwoma sąsiadującymi stawami, a w przypadku uszkodzenia stawu – uszkodzony staw z dwiema sąsiednimi kośćmi. Poniższy krótki przewodnik po typowych urazach może ułatwić ich ocenę, ale w żadnym wypadku nie może zastąpić konsultacji lekarskiej.

Uraz Objawy Postępowanie
Złamanie (naruszenie ciągłości kości) Bardzo silny (często
paraliżujący) ból, zniesienie ruchomości oraz nienaturalne ułożenie kończyny, obrzęk i opuchlizna  
Unieruchomić
kończynę w możliwie
komfortowy i stabilnysposób, wezwać pomoc lekarską/udać się do szpitala.
Zwichnięcie (uszkodzenie stawu)     Dotkliwy, ostry ból,
zmniejszenie ruchomości, możliwa zmiana obrysu stawu, opuchlizna, siniak
Natychmiast po
wystąpieniu schłodzić (zimny okład) oraz
unieruchomić staw.
Uraz wymaga konsultacji z lekarzem chirurgiem.  
Skręcenie (uszkodzenie torebkowo-więzadłowe) Nagły, ostry ból,
obrzęk, krwiak bądź wysięk w stawie, ból
przy dotykaniu
Schłodzić (zimny
okład) oraz unieruchomić staw na kilka dni,
zastosować środki
zmniejszające ból i
opuchliznę. Jeżeli
objawy nie ustępują,
udać się do lekarza.
Stłuczenie (zamknięte uszkodzenie tkanek miękkich) Ból oraz obrzęk,
możliwe zasinienie i krwiak. Miejsce urazu jest ciepłe i wrażliwe na dotyk
Schłodzić (zimny okład), stosować środki zmniejszające ból i opuchliznę.
Wstrząs mózgu Możliwa utrata
przytomności, dezorientacja, ból głowy, mdłości lub wymioty, zaburzenia widzenia (brak
ostrości), utrata pamięci krótkotrwałej, opóźnione reakcje (ruchowe, słowne)
Wezwać pomoc
lekarską/udać się do
szpitala.

Jak zmniejszyć ryzyko urazu zimą?

W unikaniu poślizgnięć szczególnie pomocne są: zachowanie ostrożności i czujność, brak pośpiechu krótkie kroki i mniejsze tempo chodu – pozwolą one nam szybciej zareagować na nagłą zmianę przyczepności. Warto zachować wolne ręce – w krytycznym momencie mogą pozwolić nam odzyskać równowagę, powstrzymać lub ograniczyć upadek. Ważne jest także stosowanie butów o antypoślizgowej podeszwie. Na pośliźnięcia, a w efekcie na zimowe urazy szczególnie narażone są osoby o słabszej koordynacji ruchowej, słabszych mięśniach szkieletowych i o zaburzeniach równowagi. Dlatego w sezonie zimowym szczególnie warto zadbać o naszą kondycję fizyczną i ćwiczyć rozciągnięcie, równowagę oraz koordynację ruchową. Jeśli nie wiecie od czego zacząć, zawsze można poradzić się naszych ekspertów lub przyjść na nasze zajęcia grupowe.

Urazy sportowe

mają wiele przyczyn. Ze względu na rosnącą popularność sportów zimowych, stoki są coraz bardziej oblegane przez osoby o różnym przygotowaniu fizycznym i poziomie umiejętności. Warto zatem zabezpieczyć się przed skutkami ewentualnej kolizji używając odpowiedniego wyposażenia ochronnego (ochraniacze, kask). Istotny jest również odpowiedni dobór samego sprzętu sportowego. Jednak najważniejsze jest odpowiednie przygotowanie. Sporty zimowe wymagają dobrego przygotowania fizycznego, ponieważ angażują do pracy cały aparat ruchu. Na urazy narażone są kości, mięśnie, więzadła, ścięgna, torebki stawowe. Brak przygotowania czy rozgrzewki sprzyjają kontuzjom, podobnie jak niedoleczone urazy lub choroby. W sportach zimowych kluczowa jest praca nad siłą i elastycznością mięśni oraz stawów zarówno kończyn dolnych jak i górnych. Nie mniej istotne są również ćwiczenia koordynacyjne i czucia głębokiego – pomoże nam to w utrzymywaniu równowagi i poruszaniu po  stoku, co może uratować nas przed kontuzją. W przygotowaniach do sezonu pomoże trening ogólnorozwojowy i motoryczny, metody PNF, ćwiczenia propriocepcji i koordynacji ruchowej. Najlepsze dla nas ćwiczenia pomoże dobrać profesjonalny trener. Wychodząc na stok lub lodowisko, nie wolno również zapominać o rozgrzewce, której zadaniem powinno być zaktywizowanie jak największej ilości mięśni i przygotowanie ich na wysiłek.

Przygotowania do sezonu należy rozpocząć odpowiednio wcześniej, najlepiej co najmniej 2 miesiące przed wyjazdem, i wykonywać kilka razy w tygodniu. Jeśli jednak zagapiliśmy się, nasze mięśnie oraz stawy pomogą przygotować odpowiednie ćwiczenia siłowo-wydolnościowe. Pozwoli to zmniejszyć ryzyko kontuzji. Warto rozpocząć je nawet na tydzień-dwa przed urlopem. Przykładowo, ćwiczenia na maszynie carvingowej pozwalają na trening kondycyjny i siłowy, pomagają w wyrobieniu prawidłowej postawy narciarskiej i ćwiczeniu równowagi.

Podsumowanie

Czy uprawiamy sporty zimowe czy nie, zimą warto zadbać o systematyczne ćwiczenia. Regularna aktywność fizyczna, np. trening ogólnorozwojowy, pozwoli uniknąć przeciążeń mięśni oraz stawów a tym samym zapobiec naciągnięciu mięśni czy zerwaniu wiązadeł. Trening równowagi i koordynacji oraz zwiększona uwaga pomogą nam z kolei uchronić się przed niefortunnym upadkiem na oblodzonym chodniku. Warto pamiętać że powrót do pełnej sprawności po wielu urazach wymaga długotrwałej rehabilitacji. Udajmy się zatem na spotkanie z fizjoterapeutą, zanim skieruje nas do niego lekarz.


Źródła:

[1] Parsons N, Odumenya M, Edwards A, i in. Modelling the effects of the weather on admissions to UK trauma units: a cross-sectional study, Emergency Medicine Journal2011;28:851-855.

[2] https://rothmanortho.com/stories/news-and-blog/what-are-the-most-common-winter-injuries

RehaMedica